Prof. Naoko Koda z gościnnym wykładem z cyklu "Piątek na Historycznym"
Za nami kolejne spotkanie z cyklu „Piątek na Historycznym”. W piątek, 13 marca, odbył się otwarty dla społeczności Uniwersytetu Gdańskiego wykład pt. „De-exceptionalizing Okinawa: the US Occupation and the extraction of ‘native’ labor”, który wygłosiła prof. Naoko Koda z Kindai University w Osace (Japonia).
Prof. Naoko Koda, goszcząca na Wydziale Historycznym w ramach Programu Profesorów Wizytujących UG na zaproszenie prof. dr hab. Anny Mazurkiewicz, wygłosiła wykład dla studentów historii i japonistyki poświęcony szczególnej pozycji Okinawy w powojennej historii Japonii. Zwróciła uwagę, że doświadczenia tej wyspy znacząco różniły się od sytuacji reszty kraju, przede wszystkim ze względu na długotrwałą okupację i obecność amerykańskich baz wojskowych.
Jednym z głównych tematów wystąpienia była kwestia pracy miejscowej ludności przy budowie i utrzymaniu infrastruktury wojskowej. Prof. Koda posłużyła się pojęciem „extractable labor”, opisującym sposób, w jaki lokalni mieszkańcy byli traktowani jako zasób pracy możliwy do wykorzystania w warunkach wojny i okupacji. Już w czasie II wojny światowej wielu tzw. „robotników tubylczych” wykonywało różnorodne zadania – od budowy lotnisk po wznoszenie obozów – wspierając wysiłek wojenny aliantów.
Jak podkreśliła badaczka, określenie „native workers” funkcjonowało nie tylko jako kategoria administracyjna, lecz także jako konstrukt rasowy, który pozwalał postrzegać miejscową ludność jako łatwo dostępny i kontrolowany zasób pracy. Szczególny status Okinawy – określany jako „ani w pełni zagraniczny, ani w pełni krajowy” – utrudniał zarazem rozwój lokalnego ruchu pracowniczego i skłaniał pracowników baz do poszukiwania wsparcia na arenie międzynarodowej.
W swoich badaniach prof. Koda proponuje patrzeć na okupowaną przez Stany Zjednoczone Okinawę jako „niejednoznaczną przestrzeń prawną”, w której zakres praw konstytucyjnych pozostawał niejasny. W takich warunkach ukształtował się specyficzny system organizacji pracy o charakterze rasowym, którego funkcjonowanie nawiązywało do wcześniejszych, kolonialnych modeli zarządzania pracą, znanych m.in. z gospodarki plantacyjnej.
